ShirleyvanTilburg
De Prijs en Kosten van Duurzaamheid
Door: ShirleyvanTilburg
Eigenlijk is de titel van dit stuk direct al misleidend. Om na te denken over duurzaamheid in termen van prijs en kosten is niet constructief. Ten eerste is het vaak moeilijk te kwantificeren in euro´s of dollars en daarnaast zijn er ook aspecten die slecht in geld te waarderen zijn.
Duurzaamheid is bij uitstek ook een terrein waar samenwerking toegepast zou moeten worden. Voor veel producten blijkt in de praktijk de prijs tamelijk elastisch te zijn voor de consument. Als we bij voorbeeld kijken naar de invloed van de veranderende olieprijs, zien we dat dit vertaald naar de prijzen voor eindproducten uiteindelijk het koopgedrag nauwelijks beïnvloedt. De reden hiervoor is dat het prijsverschil voor alle producenten gelijk is. Zouden sommige producenten de hogere prijs niet hoeven betalen, pas dan treedt een concurrentieverschil op en kunnen consumenten ook kiezen voor relatief goedkopere producten. Indien mutatis mutandis sommige producenten niet aan duurzaamheid zouden hoeven te doen kan een soortgelijke situatie ontstaan. Derhalve is internationale samenwerking op dit terrein een absolute prioriteit voor de toekomst.
Wat is in de praktijk nu het verschil tussen kosten en prijs van duurzaamheid. Veel producenten gaan al over op “groen”, omdat dit commercieel interessant is geworden. De consument is bereid om een meerprijs te betalen voor groene en verantwoorde producten en leveranciers kunnen hierdoor soms hun marges vergroten. Bij voorbeeld de wasmiddelen-industrie werkt al meer en meer met geconcentreerde, vernieuwde formules. In principe allemaal prima, minder product betekent minder verpakking, minder transportkosten, minder restafval, etc. Als we echter wat verder kijken blijkt vaak dat men met het geconcentreerde nieuwe product de facto toch minder kan wassen dan met de vergelijkbare oude, grote verpakking. Dit leidt soms al tot een verborgen prijsverhoging van 15 tot 20%. De consument betaalt dit al dan niet bewust graag vanuit het groene motief. Daarnaast zal hij of zij vaak onbewust toch meer verbruiken van het geconcentreerde product dan strikt genomen noodzakelijk is, omdat hij nu eenmaal gewend was aan de oude hoeveelheden. Op dat moment is natuurlijk veel van de milieuwinst verdwenen, maar de winst voor de producent blijft – en groeit.
Daarnaast heeft duurzaamheid ook een aantal moeilijk in geld te waarderen aspecten. Producten hebben vaak invloed op sociale- en milieu-aspecten. Deze hoeven niet altijd direct door de fabrikant te worden betaald en dus ook niet te worden doorberekend. Indien deze verborgen kosten niet direct in de prijs van het product tot uiting zijn gekomen zullen uiteindelijk de gevolgen hiervan toch onder ogen moeten worden gezien. Vaak zal de overheid dit dan op zich nemen en de kosten afwentelen op de belastingbetaler, ongeacht of deze nu wel of geen gebruik heeft gemaakt van dit specifieke product.
Ook kan aandacht voor duurzaamheid leiden tot ogenschijnlijke belangenconflicten. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen duurzaamheid op de lange termijn en op de korte termijn. Wat op de lange termijn beter is kan korte termijn negatieve invloeden hebben. Men zou deze negatieve invloeden goed moeten volgen, indien mogelijk beperken in tijd en omvang of elders compenseren. Voor de sociale samenhang en een gezonde samenleving is bij voorbeeld een goede volkshuisvesting onontbeerlijk. Het ongebreideld bouwen van nieuwe woningen kan echter niet overal zonder schade gebeuren. Men zou moeten voorkomen te bouwen in werkelijk belangrijke natuurgebieden en daar waar er wel aan natuur wordt ingeboet, hiervoor op andere locaties weer in nieuwe ontwikkeling van natuurgebieden moeten investeren. Op die manier zijn lange termijn en korte termijn toch met elkaar in evenwicht te brengen.
Het zou natuurlijk beter zijn als we ons in de toekomst meer zouden richten op de werkelijke aspecten van rijkdom, in de vorm van gezondheid, opleiding en milieu in plaats van het domweg consumeren van meer goederen. Efficiënter en op moderne wijze omgaan met de natuurlijke hulpbronnen die ons ter beschikking staan zal de sleutel blijken tot een duurzame maatschappij waarin ook komende generaties nog kunnen leven met een vergelijkbaar welvaartsniveau als wij momenteel genieten.
