Eigenlijk is de titel van dit stuk direct al misleidend. Om na te denken over duurzaamheid in termen van prijs en kosten is niet constructief. Ten eerste is het vaak moeilijk te kwantificeren in euro´s of dollars en daarnaast zijn er ook aspecten die slecht in geld te waarderen zijn.

Duurzaamheid is bij uitstek ook een terrein waar samenwerking toegepast zou moeten worden. Voor veel producten blijkt in de praktijk de prijs tamelijk elastisch te zijn voor de consument. Als we bij voorbeeld kijken naar de invloed van de veranderende olieprijs, zien we dat dit vertaald naar de prijzen voor eindproducten uiteindelijk het koopgedrag nauwelijks beïnvloedt. De reden hiervoor is dat het prijsverschil voor alle producenten gelijk is. Zouden sommige producenten de hogere prijs niet hoeven betalen, pas dan treedt een concurrentieverschil op en kunnen consumenten ook kiezen voor relatief goedkopere producten. Indien mutatis mutandis sommige producenten niet aan duurzaamheid zouden hoeven te doen kan een soortgelijke situatie ontstaan. Derhalve is internationale samenwerking op dit terrein een absolute prioriteit voor de toekomst.

Wat is in de praktijk nu het verschil tussen kosten en prijs van duurzaamheid. Veel producenten gaan al over op “groen”, omdat dit commercieel interessant is geworden. De consument is bereid om een meerprijs te betalen voor groene en verantwoorde producten en leveranciers kunnen hierdoor soms hun marges vergroten. Bij voorbeeld de wasmiddelen-industrie werkt al meer en meer met geconcentreerde, vernieuwde formules. In principe allemaal prima, minder product betekent minder verpakking, minder transportkosten, minder restafval, etc. Als we echter wat verder kijken blijkt vaak dat men met het geconcentreerde nieuwe product de facto toch minder kan wassen dan met de vergelijkbare oude, grote verpakking. Dit leidt soms al tot een verborgen prijsverhoging van 15 tot 20%. De consument betaalt dit al dan niet bewust graag vanuit het groene motief. Daarnaast zal hij of zij vaak onbewust toch meer verbruiken van het geconcentreerde product dan strikt genomen noodzakelijk is, omdat hij nu eenmaal gewend was aan de oude hoeveelheden. Op dat moment is natuurlijk veel van de milieuwinst verdwenen, maar de winst voor de producent blijft – en groeit.

Daarnaast heeft duurzaamheid ook een aantal moeilijk in geld te waarderen aspecten. Producten hebben vaak invloed op sociale- en milieu-aspecten. Deze hoeven niet altijd direct door de fabrikant te worden betaald en dus ook niet te worden doorberekend. Indien deze verborgen kosten niet direct in de prijs van het product tot uiting zijn gekomen zullen uiteindelijk de gevolgen hiervan toch onder ogen moeten worden gezien. Vaak zal de overheid dit dan op zich nemen en de kosten afwentelen op de belastingbetaler, ongeacht of deze nu wel of geen gebruik heeft gemaakt van dit specifieke product.

Ook kan aandacht voor duurzaamheid leiden tot ogenschijnlijke belangenconflicten. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen duurzaamheid op de lange termijn en op de korte termijn. Wat op de lange termijn beter is kan korte termijn negatieve invloeden hebben. Men zou deze negatieve invloeden goed moeten volgen, indien mogelijk beperken in tijd en omvang of elders compenseren. Voor de sociale samenhang en een gezonde samenleving is bij voorbeeld een goede volkshuisvesting onontbeerlijk. Het ongebreideld bouwen van nieuwe woningen kan echter niet overal zonder schade gebeuren. Men zou moeten voorkomen te bouwen in werkelijk belangrijke natuurgebieden en daar waar er wel aan natuur wordt ingeboet, hiervoor op andere locaties weer in nieuwe ontwikkeling van natuurgebieden moeten investeren. Op die manier zijn lange termijn en korte termijn toch met elkaar in evenwicht te brengen.

Het zou natuurlijk beter zijn als we ons in de toekomst meer zouden richten op de werkelijke aspecten van rijkdom, in de vorm van gezondheid, opleiding en milieu in plaats van het domweg consumeren van meer goederen. Efficiënter en op moderne wijze omgaan met de natuurlijke hulpbronnen die ons ter beschikking staan zal de sleutel blijken tot een duurzame maatschappij waarin ook komende generaties nog kunnen leven met een vergelijkbaar welvaartsniveau als wij momenteel genieten.

Vandaag is ook ingestemd met de komst van het eerste windmolenpark op zee van de VS. Een energieproject dat aan 400.ooo huishoudens stroom kan gaan leveren. Tegenstanders, waaronder milieuorganisaties, claimen dat dit park de ecologie van het gebied sterk aantast en het uitzicht verpest. Dezelfde bezwaren hoorden we ook toen we in Nederland het eerste windmolenpark wilden aanleggen. Dit windmolenpark staat er nu en kan aan 125.000 huishoudens stroom gaan leveren. Ondertussen zien we ook dat de windmolens een barriere vormen voor trekvogels en daar moet zeker iets aan gedaan worden. Maar het vermoeden bestaat ook dat, na een verstoring tijdens de bouw, het bodemleven en de visstand juist een enorme impuls krijgen, omdat boten niet in de buurt mogen komen. Er gaan zelfs stemmen op om een ring van windmolenparken om Europa aan te leggen, waardoor ook de grootschalige visserij geen kans meer krijgt. Zo kan Europa in haar energievoorziening wellicht zelfs onafhankelijk van de golfregio worden. En daarmee dus ook van olie.

En daarmee vraag ik me af welke schade we ernstiger vinden: het leven van 11 mensen én een enorme olievlek, of 130 tot 170 windturbines op zee?

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op www.ecofriday.com

Ook ik heb op het laatst mee mogen doen aan de discussie en hier en daar wat invloed kunnen uitoefenen, samen met alle andere deelnemers uit de wetenschap, ondernemerschap, politiek, het onderwijs, enz. Persoonlijk vond ik het een grandioze gelegenheid om mee te denken en te doen over de ontwikkeling van onze maatschappij en economie, juist omdat ik dat via de Stad van Morgen en mijn persoonlijk gekozen missie al dagelijks doe, echter natuurlijk vanuit het kritische andersdenkende circuit dat haaks staat op de gangbare Haagse opvattingen. Dat kwam al snel tot uiting tijdens de sessies en tot mijn verrassing bleken de meeste andere deelnemers veel in meer in lijn met mijn denkpatroon dan dat wat ons land regeert. Het feit dat we uitgenodigd waren om mee te discussieren vond ik al een nieuwe openheid van handelen dat ik in voorgaande jaren enorm had gemist. Mijn enthousiasme werd nog groter toen ik kon constateren dat belangrijke elementen die uit de discussie naar voren kwamen ook daadwerkelijk in de aanbevelingen terecht zijn gekomen. Het Innovatie Platform bleek echt in staat te luisteren en betrokkenheid te stimuleren door iedereen serieus te nemen.

Ondanks mijn positieve gevoel rond de ontwikkeling van dit verslag is het voor mij maar een kleine stap in een nieuwe richting en in mijn opvatting NOG NIET de gehele oplossing. Waarom? Dat komt omdat het uitgangspunt van de vraag tot debat voortkomt uit de oude regerende opvattingen. Dit uitgangspunt is dat Nederland enorm vergrijst waardoor de kosten steeds maar zullen stijgen.  Dit kunnen wij dan alleen opbrengen door te focussen op het verdienen van grote hoeveelheden geld? Als je geld als primair doel stelt dan ontwikkelt de discussie zich niet meer inhoudelijk maar vooral speculatief. En die speculatie rond geld heeft ons wereldwijd al in een crisissituatie gebracht waardoor er  geen enkele reden is om aan te nemen dat Nederland duurzame stabiliteit zou kunnen ontwikkelen door op deze basis zich te blijven ontwikkelen. Concurrentiekracht? Waarin? Geld verdienen?

De basis die nodig is om Nederland weer mee te laten spelen op wereldniveau komt toch prima tot uiting in het rapport. Wat we nog missen is het onderscheidende vermogen dat ons land zo aantrekkelijk moet maken voor investeerders. Waarom zou men onze innovaties kopen of toepassen? Waarom zou men zaken willen doen met ons land als onze focus primair buiten onszelf ligt? De Nederlandse regering staart zich blind op de gigantische kostenpost van de huidige samenleving. Dat deze samenleving op zichzelf ook een gigantische uitdaging en kans is dat ziet men amper in. Tijdens de laatste denktank sessie van het IP werd een filmpje getoond door EZ waarin Nederland werd afgespiegeld als een zielig bejaardentehuis waar hulpeloze mensen gevoerd en verzorgd moesten worden. De oud premier van Ierland, die genodigd was om te spreken, vroeg terecht waarom Nederland de vergrijzing presenteerde als bedreiging in plaats van het te benutten als innovatieve kans, bijvoorbeeld door de bevolking te betrekken bij de discussie, de werkelijke behoeftes te peilen en daar producten en diensten voor te ontwikkelen die in de hele wereld tot voorbeeld zouden kunnen dienen? Het filmpje is daarna duidelijk aangepast maar de opmerking geeft wel weer waar het echt om gaat.

Het gezegde “in het huis van de smid eten ze met houten lepels” is hier van toepassing. Wij willen van alles bedenken om aan de were ld te verkopen maar niet zelf toepassen omdat het geld zou kosten. Daarin verschillen we van mening (Dwz: Stad van Morgen en de regering). De groeiende MVO gedachten in ondernemersland, de kritische houding van de consument ten opzichte van duurzaamheidsnormen, de impact van reguleren, het zijn allemaal instrumenten die ons aan mogen laten nemen dat toepassing van innovaties in deze tijd belangrijke vooruitgang op zal leveren. Producten en diensten zijn er vooral op gericht om onze levensomstandigheden te verbeteren in alle opzichten. Door ze toe te passen zullen de kosten van de maatschappij wel eens flink kunnen dalen dankzij de ecologisch en maatschappelijke effectiviteit die toegevoegd kan worden aan een materieel efficiente maatschappelijke organisatie.

Als we dat als uitgangspunt nemen, namelijk de inhoudelijke kant van een optimaal functionerende maatschappij volgens de moderne voorwaarden van people, profit, planet of die van de waardekolom uit de Stad van Morgen: inhoudelijke identiteit (wat willen we zijn als maatschappij?), veiligheid, gelijkwaardigheid, vertrouwen, samenwerking (sociale cohesie, ondernemerschap), maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheden en transformatie langs de lijn van inhoudelijk balans en duurzame vooruitgang, dan kunnen we tegelijk onze maatschappelijke kosten intomen en onze concurrentiekracht ontwikkelen door zelf als referentie te dienen. We hebben het grote voorbeeld al in huis: water. Onze expertise op gebied van waterhuishouding, dijken, veiligheid, enz is wereldberoemd en een gigantisch exportproduct jvan diensten en producten, juist omdat we het zelf toepassen in eigen land. Dat kan ook op gebied van gezondheid, vitaliteit, culturele diversiteit, voedsel, energie, mobiliteit, onderwijs, enz.

Maar dat kost geld zegt de politiek en dat geld hebben we niet. Ook daarin verschillen we van mening. In euro”””’’s hebben we misschien een kritische stuatie in ons land wegens de oude manier van denken en handelen, maar in andere “waarden” hebben we enorm veel in huis. Het is alleen zaaks om die waarden te activeren door ze los te koppelen van de wereldeconomie van geld. Nederland is aantoonbaar maar een kwart zo productief als het kan zijn doordat alles wordt gewaardeerd in euro”””’’s en dit door de eigen mentaliteit en wereldcrisis is gestagneerd. Door vooruitgang weer te gaan verbinden aan daadwerkelijke waarden, los van ingebeelde waarden van eenheden gebaseerd op schuld en rente, kan Nederland zich snel en positief ontwikkelen. Dat daarvoor (tijdelijke) creatieve oplossingen nodig zijn, die los staan van de euro, om de waardeontwikkeling te stimuleren, meten en honoreren mogen we niet schuwen. Dat daarvoor ook het gehele ambtelijke apparaat open moet komen te staan voor de complexe, structurele  en integrale vernieuwing moge ook duidelijk zijn. Wij hebben ondernemerschaptalent genoeg in huis om samen met een faciliterende overheid (dus niet regulerende, allesbepalende overheid) Nederland op de kaart te zetten als nummer 1 op gebied van een duurzame menselijke samenleving waarin de balans tussen maatschappij, milieu en economie een voorbeeld wordt voor alle delen van de wereld en ons ondernemerschap zich inzet om de wereld te helpen om die balans desgewenst te evenaren of te overtreffen.

In Mei zal de Stad van Morgen een aangepaste versie van de concurrentiekracht 2020 agenda presenteren op basis van bovenstaande visie.

Er moet heel veel gebeuren voordat we weer kunnen vertrouwen want het woord vraagt veel van ons. Vertrouwen is namelijk de vierde bouwsteen van de waardekolom (zie mijn boekje met titel ”Geheimen van echte Welvaart” van april 2009, uitgeverij Shaker). Zonder de eerste drie bouwstenen is vertrouwen niet mogelijk.  Als de politiek, het ondernemerschap, de banken, noem maar op, ons vertrouwen willen dan zullen ze eerst weer een solide basis moeten creeren door aandacht te besteden aan de eerste drie bouwstenen.

Wat of wie is tegenwoordig te vertrouwen? De banken? De politiek? De buren? De politie? De rechtspraak? Kan ik de kranten nog wel vertrouwen? Of de producten die ik dagelijks koop en gebruik? Kan ik de dokter nog wel vertrouwen of de priester? In korte tijd is elk van deze sectoren wel in het nieuws geweest met schokkende informatie. Onze maatschappij faalt op alle fronten en dan kun je niet via reclamespotjes en krantenartikelen gaan vragen om vertrouwen. Vertrouwen in dezelfde mensen die er een zooitje van hebben gemaakt? Waarom zouden ze nu ineens wel te vertrouwen zijn op de vooravond van verkiezingen als ze tijdens het regeren geen vinger hebben uitgestoken om betrouwbaarheid te bevorderen? Integendeel. Men heeft alleen maar geprobeerd de oude situatie te rekken door gigantische hoeveelheden geld in de banken te stoppen, maatregelen aan te kondigen die de bevolking nog kwestbaarder maken, de staatsschuld op te voeren, doofpotspelletjes te spelen en geen inhoudelijke maatregelen te durven nemen. Welke garantie heeft de bevolking dat men het tijdens een nieuwe regeer periode anders gaat doen als men NU vraagt om vertrouwen maar niet rept over hoe we dat vertrouwen op moeten brengen en gebaseerd op wat?

De waardekolom:

De eerste basis en bouwsteen van een relatie van vertrouwen is de “bestaansrechtelijke identiteit”. Wat vertrouw ik eigenlijk? Ik kan mijn ouders vertrouwen omdat zij mij op de wereld hebben gezet, mij hebben verzorgd en opgevoed en ik hen respecteer om wat zij ZIJN. Ik kan mijn vrienden vertrouwen omdat ik het fijn vind om bij hen te zijn, hen door en door ken in alle omstandigheden en wij een beroep op elkaar kunnen doen als het nodig is. Vertrouwen is dus gebaseerd op een intieme verbinding tussen herkenbare en vertrouwde principes waaraan wij persoonlijke waarden hechten. Identiteiten die zich manifesteren volgens die principiele waarden kunnen ook mijn vertrouwen genieten. Wanneer een bedrijf zaken wil doen met mij dan zal de identiteit zich moeten verbinden met mijn waardemodel. Denk aan de aanschaf van een familieauto. De keuze van het model, de fabrikant of verkooporganisatie is afhankelijk van de mate waarop u zaken als veiligheid, betrouwbaarheid en andere zaken beoordeeld. Vertrouwen moet men winnen door een authentieke betrouwbare identiteit te presenteren.

Dat geldt ook voor Nederland als maatschappij. Waarom zou ik vertrouwen hebben in de toekomst van Nederland als economie, als maatschappij of als eenheid? Waarop moet ik het vertrouwen baseren? Wat is de authentieke identiteit van Nederland als alleen wordt gesproken over economische groei, groei en groei zonder enige inhoudelijke informatie waardoor ik mij betrokken kan voelen bij die uitdaging? Groei? Gebaseerd waarop? Hoe? Waarom? Ondertussen staan de kranten vol van falende bestuurders, organisaties, individuen en instellingen. Moeten we dat allemaal laten groeien? Waar moet ik trots op zijn als Nederlander? Ons gebrek aan innovatieve daadkracht? Ons falende onderwijs? Onze files en landschapvernietiging? De agressie op straat?

In Den Haag blinkt men uit in gebrek aan inzichten over de modernisering van de inhoudelijke identiteit van Nederland, het creeren van een oranjegevoel waar de bevolking trots op kan zijn, waar de wetenschap, ondernemerschap en bestuurders vol overgave aan kunnen bouwen, samen, betrokken en duurzaam. Dit in tegenstelling tot de bevolking zelf. Ondernemerschap is er over eens dat Nederland alles in huis heeft om de komende decennia wereldwijd indruk te maken op gebied van sociale en ecologische innovatie door zich als proeftuin voor duurzame innovatieve toepassingen op te stellen. De bevolking is er over eens dat we eens de kansen van een bonte, multiculturele samenleving moeten gaan benutten in plaats van het te zien als bedreiging. De wetenschap heeft alles in huis voor innovatieve toepassingen om onze maatschappij leefbaarder, schoner en gezonder te maken. Maar dat alles wordt geblokkeerd door het blinde, identiteitloze materialisme van de centrale overheid. Nederland schreeuwt om inhoudelijke discussies en ontwikkeling, niet om losgeslagen groei ten kosten van onszelf en onze leefomgeving. Nederland moet zichzelf weer een authentieke identiteit verschaffen waar we samen aan willen bouwen.

De tweede bouwsteen in de waardekolom is “veiligheid“. Veiligheid is een breed begrip dat begint met het behoud van de fysieke integriteit van de bevolking. In tijden van oorlog is fysieke veiligheid een fundamentele prioriteit om te overleven maar in tijden van vrede niet minder belangrijk. Agressie op straat, huiselijk geweld, overvallen, ongevallen, enz. zijn elementen die de bevolking onzeker en angstig maken met het gevolg dat men kritisch en zonder vertrouwen omgaat met de medemens. Als overal gevaar lijkt te schuilen dan kan men geen vertrouwen hebben in de omgeving en ontstaat wantrouwen. Wantrouwen en angst is de basis van intermenselijke gedragsstoornissen die verder aangewakkerd worden als men geconfronteerd wordt met culturen die er anders uitzien, zich anders gedragen en andere opvattingen tonen. Angst en wantrouwen zullen geen bruggen slaan tussen culturen om nieuwsgierig van elkaar te leren. Dan moet er eerst een gevoel van veiligheid zijn, niet alleen voor de fysieke integriteit maar ook de persoonlijke, de psychologische en de culturele. Als ik gerespecteerd wordt om wie ik ben (mijn identiteit) en mij veilig voel dan kan ik ook werken aan de opbouw van een onderlinge relatie. Zonder respect zal er ook geen relatieopbouw ontstaan en zeker geen vertrouwen.

Door het doorgeslagen materialisme in Nederland wordt angst nog verder aangewakkerd door onzekerheid over de continuiteit van externe zekerheden. De overheid maar ook de individu regeert vanuit principes van behoud van externe materiele zekerheden (geld, uitkering, loon, auto, huis) en ziet in alles een bedreiging en geeft een gevoel van onveiligheid. Men heeft veel moeite om zelfvertrouwen op te brengen bij het ontbreken van externe zekerheden. Als men geen zelf-vertrouwen heeft dan kan men ook moeilijk vertrouwen opbrengen voor anderen. Veiligheid is dus een bouwsteen die vooral de eigen identiteit beschermt met zelfvertrouwen. Wanneer er geen eigen identiteit is omdat men zich meet met de buren of de buitenwereld dan is er geen zelfvertrouwen. Als er wel een identiteit is maar het zelfvertrouwen wordt ondermijnt door fysieke en mentale bedreigingen vanuit de omgeving dan is er ook geen basis voor vertrouwen. In Nederland zijn de misstanden overal zichtbaar, in het gedrag van de publieke dienstverleners, de banken, de rechtspraak en de culturele cohesie.

De derde bouwsteen is “gelijkwaardigheid”. Gelijkwaardigheid tussen alle mensen, man/vrouw, is fundamenteel als basis voor de duurzame ontwikkeling van vertrouwen. In Nederland is gelijkwaardigheid vaak ver te zoeken. Een land dat al woorden bedenkt om mensen op afkomst te beschrijven heeft ongelijkwaardigheid al opgenomen in haar maatschappelijke organisatie. Autochtoon/allochtoon schept een verdeling van de bevolking op basis van ongelijkwaardigheid. Ambtenarij en het gewone volk wordt ook geregeerd volgens ongelijke principes. Banken, grote bedrijven, e.d. worden met andere maatstaven behandeld dan de kleine. Binnen alle sectoren van de bevolking heerst een gevoel van wij en zij, ik en de anderen. Dat is geen basis van gelijkwaardigheid en dus ook niet van vertrouwen.

Kortom: Pas als een maatschappij (een familie, een wijk, een stad, een regio, een land, maar ook een onderneming, een community) opgebouwd wordt volgens een duidelijk herkenbare en aanvaardbare, authentieke identiteit en daarna veiligheid en gelijkwaarigheid structureel wordt gewaarborgd dan pas kan er sprake zijn van de opbouw van vertrouwen. Na vertrouwen komt samenwerking en hoogwaardige maatschappelijke en ecologische uitdagingen die ons een duurzaam bestaan garanderen. Gelukkig zijn er in het land vele groeperingen actief die van onderop het karakter van Nederland vorm geven en bouwen aan een identiteit, vaak met gebrek aan medewerking en zelf tegenwerking van de regerende structuren. Deze ontwikkelingen zijn nog niet zichtbaar in de landelijke politiek en dat zal ook nog wel even zo blijven helaas. Daarom zal de komende kabinetsperiode op nog lossere schroeven staan dan de toch al wankele voorgaande regeringen. Zodra de bevolking voldoende inzichten heeft om de tweede kamer te laten bevolken met mensen met inhoudelijke visie en inzichten dan pas kunnen we gaan rekenen op de werkelijke transitie die ook ons bestuur zal transformeren. Helaas zullen we het nog even moeten doen met de oude stromingen en machtsposities die de komende tijd stuk voor stuk om zullen vallen om ruimte te geven voor vernieuwing van onder op.

Als men dus echt de warmte van vertrouwen wenst te koesteren sluit u dan aan bij deze bewegingen en zet u zelf in voor een betere wereld die onze politiek ons (nog) niet kan faciliteren maar wij er samen de komende tijd wel doorheen kunnen duwen.

De auto’s kunnen daarop circa 300 tot 400 km rijden. Vervolgens is het aan de deelnemers om onderweg bij wegrestaurants, motels, hotels, frietketens, etc. nieuwe brandstof te regelen.
Volgens medeorganisator Achmed Sadat leidt dit tot verdere bewustwording voor het hergebruik van afval voor bijvoorbeeld biobrandstoffen. Hij gaf aan dat bedrijven of de olie in het riool dumpen of juist geld moeten betalen voor de afvoer. Vaak reageren bedrijven erg enthousiast en geven ze graag de olie af, ook in Frankrijk.

Vorig jaar heeft de initiatiefnemer, Frank Manders, al met 19 teams gereden en voor het goede doel 16.000 Euro opgehaald. Slechts 1 auto is uitgevallen. Op de website van Wonders of Waste is informatie te vinden over welke dieselmotoren wel en niet geschikt zijn. De organisatoren hopen binnenkort ook een lijst met geschikte auto’s te presenteren.

Op de website zijn tevens diverse tips te vinden op technisch vlak. Volgens Sadat rijden indirect ingespoten diesels veel beter op frietvet dan direct ingespoten diesels. Direct ingespoten diesels verstuiven het vet waardoor de dikkere olieresten gemakkelijker neerslaan en niet meer verbranden. Uiteindelijk vormt dit een stroperig mengsel in de motor met alle gevolgen van dien.
De dieselpomp moet of een lijnpomp of Bosch rotatiepomp zijn. De rotatiepomp van Bosch heeft een apart smeersysteem waardoor de pomp niet afhankelijk is van de smeerwerking van frituurolie. Lucaspompen hebben deze smeerfunctie wel nodig en daarvoor is frituurolie ongeschikt. De rotatiepompen van CAV, Lucas, Stanadyne, RotoDiesel en Delphi zijn ook niet geschikt.
Elektronisch geregelde pompen en common rail systemen moeten speciaal omgebouwd worden.

De Rally is van 13 tot en met 16 mei 2010 en de organisatie mikt op circa 25 deelnemers. Er zijn nog plaatsen beschikbaar. Aan deze rally is ook nog de inzameling van geld voor een goed doel verbonden, namelijk Macha Works.
Gemaakt voor Agentschap NL | GAVe

Wonder of Waste

De mens trekt gedurende zijn leven een zware wissel op de aarde. Zelfs bij de moderne milieubewuste mens gaan er in de loop van een leven van normale lengte, zeg zo´n 75 jaar, heel wat grondstoffen doorheen en wordt er een aanzienlijke milieubelasting opgebouwd. De werkelijk bewust levende mens houdt hier inmiddels ook rekening mee bij zijn dood!

Ook doodgaan levert in de gangbare vormen immers een behoorlijke milieuvervuiling op. Het lichaam moet begraven in kisten van hout en metaal of verbrand in een crematie-oven, die energie verbruikt.

De laatste tijd zijn er echter een aantal trends ontstaan, waarbij er ook op een milieuvriendelijke manier het uiteinde wordt ingevuld. In plaats van de traditionele houten doodskist kan men onder meer in Nederland sinds enige tijd kiezen voor een wollen kist. Deze worden vervaardigd door een fabriek in Engeland, die ook bij voorbeeld biljartlakens produceert. Het gaat om een natuurlijk product, dat geheel afbreekbaar is in het milieu en tevens een extra warme uitstraling geeft tijdens de uitvaartceremonie. Ook de handgrepen en sluitingen zijn van natuurlijke materialen vervaardigd.

Daarnaast is er binnen de uitvaartbranche een experiment gestart met een nieuwe vorm van lijkbezorging, de zgn. verwatering. Bij dit proces wordt de natuurlijke ontbinding van het lichaam versneld doorgevoerd. Tijdens de uitvaart zelf hoeft er aan de procedure en het afscheid niets te veranderen, maar eens dat de nabestaanden afscheid hebben genomen, kan het lichaam op een milieuvriendelijke en snellere manier als het ware “terug aan de natuur” worden gegeven via een proces dat in het engels “resomation” heet. In onder meer de Verenigde Staten wordt dit al op beperkte schaal toegepast en indien men bij ons de wettelijke regelingen omtrent lijkbezorging iets zou aanpassen kan hiermee ook bij ons een begin worden gemaakt.

Dus wanhoop niet: ook na je dood kun je nog milieubewust bezig blijven!

Helaas heb ik afgelopen twee maanden kennis gemaakt met een voor mij nieuw fenomeen, waardoor ik mezelf restricties opgelegd heb gehad. En daarmee toegaf aan de angst. Natuurlijk beschrijf ik hier mijn kant van het verhaal, en het is niet de bedoeling om zielig gevonden te worden. Wat ik beschrijf is mijn dilemma met openheid, en eerlijk blijven.

Nadat ik met mijn bankverhaal in dagblad De Pers had gestaan, ongeveer een jaar geleden, heeft er een dame gereageerd met de boodschap dat zij een nieuw soort hypotheekconcept had bedacht. Het is een geinig concept waar nog vreselijk veel aan moest gebeuren, maar de grondgedachte was aardig en compleet out of the box gedacht. Ik heb aangeboden haar te helpen om wat meer lijn in haar idee te brengen en te zorgen dat we afhankelijkheden en gevolgen in kaart konden brengen waarop een rationele business case te maken zou zijn. Zover is het nooit gekomen.

Schouderklopjes en een aardig woord zijn door haar geïnterpreteerd alsof ik met haar aan het flirten was. En na een tijdje kwamen vulgaire emails, youtube filmpjes, DM’’s en erotische smsjes binnen. Ik heb haar geblocked op twitter, emails worden linea recta in mijn prullenbak geponeerd. Ik heb haar aangegeven dat ik op geen enkele manier contact meer met haar wilde omdat ze te ver was gegaan. Deze grens accepteert ze niet. De politie heeft mijn melding genoteerd.

Ik ben heel erg geschrokken van de inbreuk in mijn prive-ruimte en de reactie van onveiligheid en deuren dichtgooien die dat bij mij tot gevolg had. Het blocken en het heel bewust uitsluiten van iemand. Ik heb mensen die haar volgen gewaarschuwd en gevraagd haar te blocken uit angst dat ze informatie over of van mij kon achterhalen.

Een goede vriend heeft haar gebeld en ze claimt dat ze het slachtoffer geworden is van digitale persoonsverwarring. Hierop heeft deze goede vriend haar aangeraden om alle accounts te deleten, en geen contact met me te zoeken op geen enkele manier. Dat is een tijdje goed gegaan. Inmiddels smst ze weer, heeft ze een nieuw twitterprofiel, een nieuw YouTube kanaal en ReTweet ze tweets die aan mij gestuurd zijn.

Het was dus niet voldoende om haar te blocken en mijn timeline achter een slotje te zetten. Onder andere via blip en twittersearch kan veel informatie achterhaald worden. Onvermoede haatgedachtes zijn bij mij opgeborreld. Ik heb zelfs mijn hele Blipprofiel gedelete en opnieuw opgezet, maar ze wist me binnen een dag weer te vinden. En dat voelt heel erg onveilig. Gisteravond heb ik voor de laatste keer aan iemand gevraagd haar te blocken na een ReTweet.

Ook heb ik haar aan de schandpaal willen nagelen, in de openbaarheid gooien wie zij is en hoe ziek ze is, en dat ze dringend hulp moet gaan zoeken. Iemand zei me vanochtend dat mijn stalkster er waarschijnlijk uitgaat van mijn integere houding en daarom altijd ongestraft door zal gaan met mij op deze manier lastig vallen.

Ik heb enorm zitten twijfelen en worstelen met wat ik kan en wil doen. Vandaar dit blog. Vooralsnog heb ik besloten om deze ene uitzondering in mijn grote sociale netwerk te laten zijn zoals het is, en te accepteren dat er nu eenmaal gekken op deze wereld rondlopen. Het slotje heb ik van mijn twitterprofiel gehaald. Ik laat mijn openheid, integriteit en eerlijkheid niet varen.

Want eerlijk duurt het langste, toch?

Wat is jullie mening?

De blauwvintonijn sterft binnenkort uit, want het is nog steeds niet verboden op ‘m te vissen. We gaan de warmste zomer ooit tegemoet. Dat betekent dat we binnen een paar maanden niet meer weten waar we ’t moeten zoeken, dat zelfs in de lommerte ’t niet lekker is en we op ’t terras geen tonijnsushi kunnen eten. Ik genoot, tot deze berichten doorkwamen in mijn wereld.

Dus besluit ik naar een bijeenkomst over duurzaam ondernemen te gaan. Sprekers op ’t programma zijn onder andere Ynzo van Zanten (Green Inc) en Maurits Groen (www.mgmc.nl).

Ynzo vertelt over het Waarom. Waarom duurzaam ondernemen noodzakelijk is. Over The Fun Theory. Een campagne geïnitieerd door Volkswagen. Deze campagne moet aantonen dat duurzame veranderingen makkelijker gaan als je het leuk maakt. Mensen gooien meer weg, zorgen zelf voor een schonere omgeving, als je de afvalbak bijvoorbeeld uitrust met een grapje. Zie het filmpje op youtube: World”’’s Deepest Bin.

Een grappig initiatief inderdaad. En hoewel Volkswagen misschien zijn best doet zo duurzaam mogelijk te ondernemen, het blijft de auto-industrie. Ik fiets liever, dat is sowieso beter.

Ook vertelt Van Zanten dat bijvoorbeeld Amazon frustration free packaging introduceerde, die overigens ook (deels) ecofriendly zou zijn. Hoe ecovriendelijk dat is konden we maanden geleden lezen op Treehugger.

Met de slogan waarmee Ynzo van Zanten afsluit “You don’t have to be perfect to do good”, lijkt hij alle kritiek op deze halve initiatieven af te serveren. Meedoen is blijkbaar belangrijker dan winnen, maak ik uit zijn betoog op.

Maurits Groen ging recentelijk zelf naar Zuid-Afrika om een aanbod te doen: Zuid-Afrika voorzien van LED in plaats van gloeilampen. Past ook prachtig in de verdere uitbreiding van LEDs in het assortiment van Philips. De gloeilamp is zó 2008. Op deze manier zou de CO2-uitstoot die het WK veroorzaakt als het ware afgekocht kunnen worden.

Ook daarbij geldt dus: Meedoen is belangrijker dan winnen, want hoewel ’t een prachtig initiatief is, het WK zorgt nog steeds voor de uitstoot van 2.7 miljoen ton (!) CO2.

De duurzame hype zorgt ervoor dat grote bedrijven, organisaties halve initiatieven nemen. In de kern zijn ze goed bedoeld, in praktijk is het een manier van jezelf een karma kopen. Het lijkt erop dat er nog steeds in compensatie gedacht wordt.

Compenseren lost niets op. Een bijeenkomst als die ik vandaag bijwoonde, lost niets op. Meedoen is namelijk niet belangrijker dan winnen. Je hoeft niet perfect te zijn om goed te doen, nee. Maar ik wil ervoor pleiten dat als we besluiten goed te doen, dat we dat dan wél perfect doen.

Als ik wegga, vertelt één van de organisatrices dat er een douche-coach voor de aanwezigen is. Een douche-coach. Zo’n klein plastic-gadget, die je op de muur van je douche plakt, zodat je precies kunt zien of je al 5 minuten onder de douche staat. Nutteloos. Zonde van de productie. Ook al half werk. Als ik douche, was ik mezelf. En als ik mezelf was, ben ik in 3 à 4 minuten klaar. Langer douchen maakt je echt niet schoner.

Een half initiatief is een mislukt initiatief. Voor minder dan 100% is het de moeite misschien wel niet waard.  Wat dat betreft heb ik meer ontzag voor de W8 van Oxfam. Women Aid. Acht sterke vrouwen die in hun omgeving niet langer hebben gepraat, maar gewoon in actie zijn gekomen. Zij deden het zó goed, dat ze uiteindelijk wél erover konden praten, maar het zijn mooie verhalen, inspirerende verhalen. Verhalen waaruit je meteen proeft hoe empowerment voor minder armoede zorgt. Het is concreet, het is duurzaam, het wint, vanzelfsprekend.

In verhouding met deze initiatieven, valt al dat geouwehoer hier in een zwart gat.

Als duurzaamheid vanzelfsprekend is in het innovatie-, én productieproces, hoeft er niet meer over gepraat te worden, zijn keurmerken overbodig. Hoef je als consument niet op de glijdende gradaties van duurzaamheid te letten. Zo moet het zijn. Vanzelfsprekend.

Meedoen én winnen.

Ik fiets neuriënd naar huis en vraag me af hoeveel ondernemers duurzaam zijn, zonder dat ze erover schreeuwen. Bescheidenheid siert juist die (kleine?) initiatieven. Zoals Puik Hergebruik, waarbij (industrieel) afval hergebruikt wordt als knutselmateriaal voor bijvoorbeeld scholen. Of Swap and the City afgelopen 14 maart te Amsterdam, waarbij oude fashion items ingeruild konden worden voor andermans afdankertjes. Oud is nieuw.

Laat die zomer maar komen. Loeiheet, graag. Meedoen is niet belangrijker dan winnen. Misschien snappen we dat pas als we zo concreet geconfronteerd worden met de global warming…

(Wil jij meedoen én winnen? Klik dan hier)

Madrid gaf daarnaast boeiend inzicht in een real time smog detectie en analysesysteem dat de vervuilingniveaus in de hele stad op elk willekeurig moment inzichtelijk maakt. Belangrijk was dat we gezamenlijk aan konden tonen dat er in Amerika en West Europa allerlei initiatieven vanuit ondernemerschap gaande zijn om de vervuiling van de huidige mobiliteit tegen te gaan en alternatieven worden bedacht om de inefficiënties door het file en parkeerprobleem te omzeilen met nieuwe organisatievormen en stedelijke transformatie.

Een groot contrast bleek vanuit enkele opmerkingen die voortkwamen uit de rest van de wereld. In Nairobi doen automobilisten er 3 uur over om een afstand van 3 kilometer te overbruggen. De vraagt rijst dan waarom men de auto pakt daar een mens lopend een snelheid heeft van zo””””””””n 6 kilometer per uur en dezelfde afstand in een half uur afgelegd kan worden? Als we de oerdegelijke fiets zouden nemen dan zou men nog efficiënter en gezonder bezig kunnen zijn?

Schokkend bleek dat in China er dagelijks 50.000 nieuwe auto”””””””’’s de weg op komen. Dat is hetzelfde als het hele mobiele wagenpark van Nederland per half jaar! En dit terwijl China van huis uit al een enorm fietsland is met een ongelofelijke ontwikkeling op gebied van elektrisch fietsen. India vertoont vergelijkbare cijfers waarbij maar 20% van de hele bevolking economisch toegang heeft tot een auto en de rest van de bevolking er naar mag kijken. Wat gebeurd er als 100% van de bevolking voldoende rijkdom ontwikkelt om over een auto te beschikken? De verkeersproblematiek in de grote steden van India is nu al dramatisch mede omdat de straten ook bevolkt worden door allerlei heilige en niet heilige diersoorten. De uitersten van rijkdom en armoede zijn enorm zichtbaar in het straatbeeld alsof men de middeleeuwen en de moderne tijd tegelijkertijd beleeft.

De auto is na huisvesting de tweede enorme motor van een economie. Maar kan dat nog wel in deze tijd? We zijn al enige jaren tot de conclusie gekomen dat automobiliteit conceptueel toe is aan urgente verandering. Het is vanuit bovenstaande onlogisch en immoreel dat een apparaat van 2 a 3000 kilo voortbewogen dient te worden door fossiele energie om meestal een enkele mens van gemiddeld 75 kilo van A naar B te transporteren. Het ruimtelijke gebruik van een enkele auto is op zich geen probleem maar de benodigde ruimte en infrastructuur voor miljoenen autos is immoreel als het landschap nodig is voor luchtzuivering, CO2 reductie of voedselproductie. Ook de vervuiling van de som van alle apparatuur heeft proporties aangenomen die niet meer passen binnen de beperkingen van onze natuurlijke omgeving.. We kunnen de ontwikkelingen in het Oosten niet stuiten maar wel zelf het voortouw nemen in de maatregelen die onze toenemende kwetsbaarheid kunnen beperken. We zijn verplicht hier urgent aandacht aan te besteden en tot die conclusie beginnen we langzaamaan te komen in het Westen, zoals de genoemde ondernemersinitiatieven getuigen.

Wat voor effecten heeft dit op de westerse economieën? Ten eerste moeten wij in toenemende mate concurreren voor de aanschaf van de benodigde grondstoffen voor onze eigen behoeften. Deze concurrentie heeft tot gevolg dat de prijzen omhoog schieten en wereldwijd inflatie veroorzaken. U zult wel gemerkt hebben dat de huidige benzineprijs weer boven de 1,50 euro is aangeland en de stijging zal alleen maar toenemen. De 2 euro per liter is in zicht en het zal niet lang meer duren voordat we ermee geconfronteerd worden. Onze economie is nog steeds vooral gebaseerd op koopkracht, het maken en consumeren van goederen dus, en goederen zijn gemaakt van grondstoffen. Onze economie is dus kwetsbaar door onze eigen opgebouwde consumenten mentaliteit en versterkt door de ontwikkelingen van het toenemende consumisme in het Oosten. Er zullen steeds meer tekorten komen op alle fronten en daar waar er producten beschikbaar zijn zullen de prijzen omhoog gaan.

De gigantische onstuitbare economische ontwikkelingen van het Oosten, met als grootste trekker natuurlijk China, zijn een alles opslurpend zwart gat geworden van wereldwijd beschikbare grondstoffen. Met een economische groei van 9% per jaar verdubbelt de Chinese economie elke 6 ½ jaar met een evenredige exponentiele groei in behoefte aan grondstoffen, niet alleen voor de groeiende mobiliteit maar ook voor de enorme stedenbouwkundige ontwikkelingen, energiebehoeftes en bijbehorende massale vervuilingen die wij in het westen nu eindelijk en noodgedwongen tegen willen gaan. De vervuilingen hebben ook een klimaateffect dat wereldwijd tot kritische en vaak onverwachte problemen leidt.

Hoge productprijzen zijn natuurlijk goed voor een economie maar niet als deze economie al grote scheuren vertoont door de crisissen die zich opstapelen. Het exponentiële karakter van de slurpkracht van het Oosten zal deze situatie nog veel verder onder druk zetten. De lokale welvaartziektes (alcohol, drugsgebruik, psychische en gezondheidklachten, enz) nemen gigantische proporties aan. Werkloosheid is al hoog, vitaliteit is laag en de kosten van onze sociale zekerheden en dienstverlening stijgen alleen maar. De economie is dus niet meer op te brengen vanuit industriële activiteiten en koopkracht alleen daar de maatschappelijke kosten de pan uit blijven rijzen. Wij zijn voor alles afhankelijk geworden van de concentratie van productiviteit in grote megaondernemingen terwijl onze eigen productiviteit mentaal en lichamelijk ondermijnd wordt. Dat alles maakt ons structureel kwetsbaar. Grote ondernemingen doen het liefst zaken met grote afnemers die goed betalen. Met de kapitaalkracht die China heeft opgebouwd heeft het een acquisitiekracht die Amerika en Europa zwaar overtreft en onweerstaanbaar voor financiele mogendheden die er geen moreel bewaar van maken om de westerse stabiliteit te ondermijnen door hiermee te gaan speculeren.

Wat blijft er over voor ons om te doen?

Er zijn meerdere punten tegelijkertijd die wij urgent aan moeten pakken:

1. Onze afhankelijkheid van grote internationale machtsposities (bepaalde multinationals, megaproducenten, overheersende landen) teniet doen en daar waar mogelijk versneld zelfvoorzienend worden. Dat kan door snel te investeren in duurzame lokale energievoorziening, voedselproductie en beschikbaarheid van grondstoffen voor de eerste levensbehoeften (huisvesting, kleding, energie en voedsel).

2. Zodra wij minimaal zelfvoorziend zijn geworden moet er een Europees exportverbod komen voor lokaal gewonnen kritische natuurlijke grondstoffen.

3. Onze innovatieve daadkracht moet zich richten op de structurele en integrale hergebruik van alle beschikbare te gebruiken en reeds gebruikte grondstoffen. Ons gebruik van natuurlijke grondstoffen dient zich tevens aan te passen aan de regeneratiecyclus van de grondstoffen.

4. Onze innovatieve daadkracht moet zich ook richten op de multifunctionaliteit van al onze toepassingen. Een muur bijvoorbeeld is niet alleen een instrument om een dak omhoog te houden, het is tevens een verticale oppervlakte waarmee we lucht of waterzuivering kunnen toepassen, waarop we binnenstedelijke voedselvoorziening kunnen organiseren en energie kunnen opwekken, om maar wat te noemen. Hetzelfde gaat op bij alles wat wij in ruimtelijke zin gebruiken in onze omgeving. We hoeven ons maar te inspireren op de natuur en onze huidige wetenschappelijke kennis optimaal toepassen.

5. Wij dienen ons bewust te worden van het feit dat onze levensstijl noodzakelijkerwijs aangepast moet worden. Wij moeten gezonder gaan leven, meer aandacht gaan besteden aan de medemens en de natuur en elkaar weer leren helpen, vrijblijvend en zonder materiële motieven. Het concept “werk” kan omgezet worden in een veel algemener begrip van “dienstbaarheid”. Dat alles werkt besparend hetgeen de belastingdruk aan banden kan leggen en daarbij de noodzaak voor een groot overheid apparaat. Een gezond en dienstbaar leven houdt niet op bij 65 jaar. De dienstbare inzetbaarheid van de gehele bevolking ten behoeve van elkaar zal daardoor geen leeftijdgrenzen kennen, noch een 9 tot 5 mentaliteit, en alleen beperkt worden door de mate van mentaliteit, inzet, gezondheid en vitaliteit.

6. De kosten van de overheid moeten gehalveerd worden om zo de druk op de maakindustrie en consumptie weg te halen en zich richten op het strikt noodzakelijke: de landelijke dienstbare vitaliteit en waardevolle productiviteit, de landsveiligheid en nieuwe infrastructuur, aangepast aan deze tijd.

7. Onze globaal opererende multinationals dienen zich op te splitsen in minstens drie onafhankelijk van elkaar opererende territoriale bedrijven (Europa, Amerika en Azië) om te voorkomen dat zij zelf door regionale regelgeving geblokkeerd of beboet gaan worden door logistieke overtredingen van bovenstaande of onbalans in grondstoffentoevoer voor de eigen productiviteit. Grote bedrijven dienen zich op een hele andere manier te gaan ontwikkelen en organiseren om zo structureel bij te gaan dragen aan bovenstaande terwijl de eigen productiviteit erop vooruit gaat, mits deze niet meer uitsluitend gebaseerd is op productie (wel innovatie via multifunctionele nanotechnologie) maar vooral op de toegevoegde waarde van de dienstbaarheid.

Wij hebben weinig tijd. Zolang we deze aanpassingen niet toepassen in ons land en in heel Europa zal de slurpkracht van het Oosten ons steeds kwetsbaarder maken met onvoorziene pijn en crisissen. Wij hebben geen tien of twintig jaar voor onze aanpassingen, hooguit 3 tot 5 jaar, voordat we niet meer los kunnen komen van het zwarte gat . Natuurlijk gunnen wij alle mensen in het Oosten ook een luxe levensstijl maar de exponentiële groei van de regionale Oosterse economie maakt ons kwetsbaar en dient ons veel sterker te stimuleren tot reorganisatie van onze eigen maatschappelijke afhankelijkheden, mentaliteit en sociaal/bedrijfskundige innovatie. Door ons los te worstelen van de zuigkracht van het Oosten zal het Oosten op termijn zelf ook tot structurele innovatie gedwongen worden door het matigen van de lokale economische groei omdat deze niet meer te handhaven blijkt. Gelukkig ziet China dat ook in maar wij weten uit eigen ervaring dat de ingeslagen weg van materialistische focus uitsluitend te stoppen is met een crisis.

Daarna pas kunnen we overgaan tot de ultieme stap naar een globale menselijke, vreedzame  samenleving gebaseerd op universele waarden, los van materiële principes. Maar voor we zover zijn moeten we een aantal keiharde maatregelen nemen voor eigenbehoud en duurzame continuïteit.

Het Max Havelaar-keurmerk is eind jaren 80 opgericht door ontwikkelingsorganisatie Solidaridad om fairtrade producten in het schap te krijgen van de mainstream supermarkt. Sindsdien heeft het keurmerk hard gevochten om in een fix aantal westerse landen een bescheiden marktaandeel te verwerven in een brede groep voedselproducten. Doordat grote ondernemingen in de afgelopen paar jaar massaal aan de slag zijn gegaan met MVO doet zich nu een unieke situatie voor: supply is in veel sectoren de bottleneck aan het worden. Keuze van keurmerk is voor de bedrijven van hoge strategische importantie. Door de groeiende behoefte aan keurmerk-oplossingen neemt de concurrentie binnen keurmerkenland toe en worden de traditionele spelers gedwongen om zich nauwkeuriger te positioneren.

Het is belangrijk te beseffen dat onderzoek na onderzoek uitwijst dat slechts een kleine gedeelte van de consumenten daadwerkelijk consequent op duurzaamheid gepositioneerde producten koopt (de Duurzaamheid Niche). De meeste mensen willen er gewoon vanuit kunnen gaan dat de producten die ze kopen zo duurzaam als mogelijk zijn. Bedrijven hebben met betrekking tot duurzaamheid grofweg de volgende strategische keuzes:

- Lak Hebben: niet meer doen dan wat juridisch noodzakelijk is

- Volgen: datgene doen wat breed in de branche gedragen wordt (”level playing field”)

- Meer Doen: vooruitlopen op de branche en zo duurzaam als mogelijk zijn binnen de beperkingen van het concurrentieveld (geen [significant] prijspremium).

- Duurzaam Positioneren: niet alleen vooruitlopen, maar je ook zo naar de consument toe positioneren (die daar dan ook meer voor betaalt, waardoor ruimte ontstaat om een hogere duurzaamheidsstandaard te hanteren). Dit is per definitie een klein gedeelte van de markt (Duurzaamheid Niche)

Let wel: een bedrijf kan ook een combinatie toepassen. Bijvoorbeeld Meer Doen voor het gehele assortiment en Duurzaam Positioneren voor een bepaald product.

De dynamiek van positieve verandering in een bepaalde sector wordt veroorzaakt doordat als een van deze categorieen de lat hoger legt, de anderen automatisch moeten volgen. Bijvoorbeeld: als de branche als geheel afspraken maakt over hogere duurzame standaarden, dan moet Meer Doen meer haar best doen om te kunnen zeggen dat ze vooruitlopen. Om vervolgens haar prijspremium te rechtvaardigen zal Duurzaam Positioneren haar standaard weer significant moeten verbeteren ten opzichte van Meer Doen. Omgekeerd zal Meer Doen zich moeten verbeteren om geloofwaardig te blijven op het moment dat de kloof met Duurzaam Positioneren te groot wordt.

Om deze dynamiek van verandering te stimuleren is het belangrijk dat er verschillende duurzaamheidsinitiatieven (waaronder keurmerken) zijn die inspelen op de behoeftes in de diverse categorieen. Monopolievorming daarentegen zou de doodsteek zijn voor deze dynamiek. Bedrijven zouden niet meer de incentive hebben zich te onderscheiden van de concurrentie (iets waar bedrijven doorgaans wel behoefte aan hebben) en het keurmerk heeft geen incentive om zichzelf continu te verbeteren.

Daarom zeg ik dat de arme boer niet gebaat is bij de weg die Max Havelaar nu bewandelt. Ze wil zowel de grootste (Meer Doen) als de beste (Duurzaam Positioneren) zijn. Dit terwijl ze met haar relatief dure en starre systeem moeilijk kan concurreren in Meer Doen, en tegelijkertijd vanuit Duurzaam Positioneren moeite heeft bewijs te overleggen dat ze beter is. Max Havelaar moet dus een keuze maken. Als ze kiest voor Meer Doen ontstaat ruimte in de markt voor een ”best alternative”-initiatief binnen Duurzaam Positioneren.

Mij lijkt Max Havelaar echter geknipt voor Duurzaam Positioneren. Haar systeem is gericht op de allerarmsten en het keurmerk heeft er al een grote schare trouwe fans (waaronder mijzelf). Om deze belofte waar te kunnen blijven maken moet het zichzelf echter wel opnieuw uitvinden: geen bureaucratische overlegstructuren, geen rechtzaken, geen censurering en ontkenning van concullega’’s (zoals in dit persbericht dat een typisch voorbeeld is van ”lying by omission”) en ophouden met het prediken van transparantie die je niet waarmaakt (zoals bij Keuringsdienst van Waarden).

Max Havelaar moet zijn stinkende best doen om de beste te zijn en te blijven. Daarom moet het keurmerk beginnen met het kritisch evalueren van het eigen systeem (in alle openheid), beginnen met innovatie bovenaan de prioriteitenlijst plaatsen, beginnen met het leven en tot in de puntjes doorvoeren van de eigen merkwaarden en dan in het bijzonder de merkwaarde Eerlijkheid: Eerlijke introspectie, Eerlijke concurrentie, Eerlijke communicatie. Niet bij iedere vorm van kritiek in de kramp schieten, maar consequent denken en handelen in het belang van de arme boer.