Apiti Blog

Stedelijk milieu

Door: Haitham Zoorob

In wat voor milieu leeft men eigenlijk?

Deze week kwam ik met een paar collega’’s en zakenpartners in gesprek over het milieu.
Al snel kwamen we op het punt dat er de laatste tijd weliswaar veel en regelmatig aandacht voor is, maar dat het vaak gaat over het macroniveau; het smelten van het noordpoolijs, ozonlaag, klimaatverandering, etc. Maar ook en juist op microniveau speelt het milieu een belangrijke rol, in ons leven en de invloed die we vanuit onze eigen omgeving zelf uitoefenen op dat macroniveau. Eén van de collega’’s bracht naar voren kort geleden een huis met milieulabel B te hebben gekocht. Dat zegt iets over zijn nieuwe huis, maar hoe zit het verder met het milieu in de buurt, de effecten die de bewoners hebben op hun milieu en in wat voor milieu leeft men eigenlijk?

Op dat moment werd mij duidelijk, dat het stedelijk milieubeleid een thema is, dat onder specialisten zeker al aandacht geniet en bestudeerd wordt, maar dat het voor individuele burgers vaak nog heel moeilijk is in te schatten wat zijn eigen situatie en positie hierin is. En dat terwijl juist zijn eigen omgeving ook een grote invloed op zijn leven en leefgenot heeft.
Ook kunnen bepaalde factoren in de bestaande omgeving er toe leiden, dat hij en/of zijn buren op ander terreinen invloed uitoefenen op het milieu, juist tengevolge van die situatie. Denk bij voorbeeld aan het ontbreken van recreatieve groenvoorzieningen, die er toe leiden dat men in de vrije tijd regelmatig met de auto ver weg gaat om zijn ontspanning te zoeken.

Op basis van wat voor indicatoren kan je nu bepalen hoe jouw eigen buurt er voor staat? Door verschillende instanties zijn hierover al uitgebreide en soms wat academische verhandelingen gepubliceerd, maar je kunt een aantal dingen vrij eenvoudig in de praktijk brengen. Graag wil ik een aantal hiervan met de lezers van de apitiblog delen. Mocht er onder ons een specialist zijn met nog meer tips en trucks op dit gebied, dan horen we dat natuurlijk graag.

Terug naar de uitgangsvraag: hoe milieuvriendelijk is je eigen wijk?

1. Hoe groen is je omgeving?
Het eerste punt heb ik al even aangeduid: hoe groen is je omgeving? En dan wel simpelweg in de zin van zijn er parken, bos, etc. in de buurt? Zijn die groenvoorzieningen direct bij je in de buurt of moet je daarvoor eerst over een spoor- of snelweg, zijn ze goed verdeeld over de stad of voornamelijk langs de rand daarvan. Is het makkelijk te voet of per fiets bereikbaar? En hoe wordt de staat van onderhoud ervaren en beoordeeld. Veel hoog gras of struikgewas kan een onverzorgde indruk maken en is voor menselijke recreatiedoeleinden niet altijd ideaal, maar aan de andere kant zorgt het wel voor een ideaal leefklimaat voor veel kleinere dieren, vogels, etc. Ook de aanwezigheid daarvan heeft weer een directe invloed op de kwaliteit van je eigen leefomgeving.

2. Verkeer in en vanuit je wijk?
Hoe zijn de voorzieningen logistiek gerangschikt? Gaan de meeste mensen met de auto naar een supermarkt in een andere wijk, zitten de scholen centraal of juist veel verder weg? Wordt er gewerkt in de wijk zelf of is het echt voornamelijk een slaapstad? Zie je in de praktijk dat jezelf en je medebewoners vaak per auto onderweg (moeten) zijn? Verplaatsing op die manier leidt tot emissies van schadelijke stoffen en heeft dus zijn onmiskenbare invloed en leidt o.a. tot het volgende punt en één van de meest besproken indicatoren:

3. Emissie door transport in stedelijk gebied.
Juist in het stedelijk gebied heeft dit meer invloed dan elders: de emissies zijn er hoger per gereden kilometer en de uitstoot blijft in dichte bebouwing langer geconcentreerd aanwezig. Gegevens hierover worden over het algemeen bepaald door het aantal afgelegde kilometers te koppelen aan in de literatuur gepubliceerde gegevens omtrent de gemiddelde emissie van vervuilende stoffen per persoon per dag (CO2, NO2, VOS, PM10). Over het algemeen zijn deze waarden op te vragen bij de gemeente waar je woont en mocht dat niet het geval zijn dan kunnen ze je doorverwijzen naar waar je dit wel kunt vinden. Kijk ook op RIVM .Verder zijn er vele afspraken gemaakt tussen milieudiensten en gemeenten; u kunt hier meer over lezen , waarbij het belangrijke thema het externe veiligheidsaspect in relatie tot gevaarlijke stoffen e.d. is.

4. Aanbod van huishoudelijkafval
Zoals je je kunt voorstellen is ook het aanbod van huishoudelijk afval en restafval in een wijk een belangrijk indicator. Vanaf 2001 is er een daling van de totale hoeveelheid afval in stedelijk gebied te zien; dit is echter nog niet het geval op het platteland. Belangrijk vragen hierbij zijn: Wordt het afval gesorteerd opgehaald? En: Kun je daarbij volop recyclen als je dat wilt?

5. Kwaliteit oppervlaktewater
De kwaliteit van het oppervlaktewater is van groot belang voor het milieu. De vraag, die velen als leek niet kunnen beantwoorden, is hoe zwaar het oppervlaktewater wordt belast in de eigen omgeving. De hoeveelheid rioolwater, die gezuiverd wordt, speelt hierin een grotere rol dan de zuiverheidsgraad. De zuiverheidsgraad is bijna overal in Nederland al jaren hetzelfde gebleven, waarbij het wel interessant is op te merken, dat veel Nederlanders geen idee hebben, waar hun rioolzuiveringsinstallaties staan of in welke staat het rioolstelsel in Nederland verkeert. Simpele veranderingen kunnen hier grote invloed hebben, de opvang van hemelwater, het werken met waterbesparingssystemen voor douche en toilet of het hergebruik van water kunnen vaak eenvoudig gerealiseerd worden.

6. Geluidoverlast
Geluidsoverlast is ook een belangrijk aspect van het stedelijke milieu. Geluidsschermen en andere oplossingen om geluidsoverlast te beperken zijn de laatste jaren overal naar voren gekomen. Er worden naar dit aspect ook talloze onderzoeken gedaan en de NSG (Nederlandse stichting geluidshinder) heeft hierover interessante informatie, misschien kun je hier ook direct over jouw eigen wijk en situatie informatie aantreffen.

7. Horizonvervuiling.
Dit is een thema dat zich als het ware een beetje met een dubbele Januskop presenteert. Aan de ene kant is uitzicht op rokende schoorstenen van een industrieterrein niet direct een plus. Aan de andere kant kun je dat ook zeggen van een enorm geluidsscherm of een geluidswal of bij voorbeeld een park windmolens. Dit zijn natuurlijk dingen die je kunnen storen in het beeld van de natuur, maar ze dragen anderzijds juist weer bij aan het leefbaar houden van diezelfde natuur.

Wanneer je de inventarisering hebt gedaan van je eigen omgeving, komt de interessante vraag of en hoe je hier ook nog iets aan kunt veranderen, zo mogelijk verbeteren. Je zou buren kunnen benaderen in verband met het autogebruik of om bij voorbeeld gezamenlijk kinderen naar school te brengen. Je kunt ook op lokaal niveau bij de gemeente je (politiek) engageren en voorstellen doen voor veranderingen in de infrastructuur, die de situatie kunnen verbeteren, etc.

Ik hoop dat door deze blogpost mensen worden gemotiveerd om meer over dit onderwerp te lezen, te onderzoeken, te schrijven en met suggesties komen. Uiteindelijk begint de staat van het milieu bij je zelf en door ook anderen te motiveren kun je gezamenlijk wel degelijk het verschil maken! Zeker in je eigen omgeving, maar uiteindelijk ook op dat zo populaire macroniveau.